Hamam ve kaplıca uygulamaları varis tedavisinde önerilen yöntemler arasında yer almaz. Yüksek sıcaklık, damarların genişlemesine yol açarak varis şikayetlerini artırabilir. Bu nedenle varisi olan kişiler hamam ve kaplıca kullanımında dikkatli olmalı ve doktor önerilerine göre hareket etmelidir.
Hamamın varisler üzerindeki etkisi incelendiğinde, sıcak ortamın damar duvarlarını gevşettiği ve dolaşım sorunlarını artırabildiği görülür. Bu durum özellikle ileri derecede varisi olan hastalarda ağrı, şişlik ve ağırlık hissini artırabilir.
Kaplıca sularının termal özellikleri, bazı kas ve eklem hastalıklarında fayda sağlarken varisli damarlar için olumsuz etkilere yol açabilir. Uzun süreli sıcak su banyoları damar genişlemesini artırarak dolaşım sorunlarını tetikleyebilir.
Varis hastaları için önerilen yöntemler arasında düzenli egzersiz, varis çorabı kullanımı ve hekim tarafından planlanan tedaviler yer alır. Hamam ve kaplıca uygulamaları geçici rahatlama sağlasa da kalıcı çözüm değildir ve tedavi yerine kullanılmamalıdır.
Varise sıcak su iyi gelir mi, sıcaklık damarları nasıl etkiler?
Bu hastalarımdan en sık duyduğum sorulardan biridir. Sıcak bir duşun, hamam sefasının veya kaplıca keyfinin kasları gevşetip rahatlattığı doğru. Ancak konu varisli damarlar olunca, bu rahatlama tam tersi bir etki yaratır. “Varise sıcak su iyi gelir mi” sorusunun cevabı, maalesef kocaman bir “Hayır”dır. Hatta durumu daha da kötüleştirir.
Nedenini basit bir trafik benzetmesiyle anlatayım. Varisli bacağınızı, trafiğin zaten sıkışık olduğu bir şehir merkezi gibi düşünün. Kan, bu merkezden çıkıp kalbe gitmekte zorlanıyor. Şimdi siz bu şehre sıcaklık, yani bir hamam veya kaplıca uyguladığınızda ne olur? Vücut, kendini soğutmak için cilde kan akışını artırır. Yani o sıkışık şehir merkezine giden tüm ara yolları sonuna kadar açarsınız. Damarlarınız (yani yollar) genişler ve normaldekinin kat kat fazlası kan (yani arabalar) bacaklarınıza hücum eder.
Bu durum iki büyük soruna yol açar. Birincisi, zaten çıkışı tıkalı olan bir yere daha fazla araba yığmış olursunuz. Bacaklarınızdaki kan göllenmesi ve basınç artar. Bu da ağrı, zonklama ve ağırlık hissini tetikler. İkincisi ve belki daha da kötüsü, sıcaklık vücudun kendi trafik polislerini, yani damarları büzerek basıncı dengelemeye çalışan koruyucu refleksleri de tatile gönderir. Yani şehre giren trafiği yavaşlatacak hiçbir mekanizma kalmaz.
Sonuç? Tam bir kaos. Bacaklarınızdaki zaten zayıf ve genişlemiş olan damarlar, bu artan kan hacmi ve basınç altında daha da gevşer, genişler ve içlerindeki hasarlı kapakçıklar görevini hiç yapamaz hale gelir. “Hamamın faydaları” genel olarak bilinse de varis söz konusu olduğunda bu faydalar geçerli değildir. Sıcaklık, varisli damarların en büyük düşmanlarından biridir.
Peki, “termal su varise iyi gelir mi?” diye düşündüren o geçici rahatlama hissi nereden geliyor?
“Ama doktor bey, ben kaplıcaya girince bacaklarım hafifliyor, rahatlıyorum” dediğinizi duyar gibiyim. Bu hissin gerçek olduğunu biliyorum, ancak sebebi sandığınız gibi suyun sıcaklığı veya içindeki mineraller değil. Bu tamamen mekanik bir aldatmaca.
Bu rahatlamanın asıl kahramanı, suyun kaldırma kuvveti değil “hidrostatik basınç”tır. Suya girdiğinizde, suyun vücudunuza her yönden uyguladığı bir basınç vardır. Bu basınç, derinlere indikçe artar. Bu etkiyi, bacaklarınızı nazikçe ve her noktadan eşit şekilde saran, adeta size özel üretilmiş sıvı bir varis çorabı gibi düşünebilirsiniz.
Su içindeyken olanlar şunlardır:
- Faydalı Etki: Suyun dışarıdan uyguladığı bu basınç, genişlemiş olan yüzeysel damarlarınızı nazikçe sıkar ve çaplarını küçültür. Bu sıkışma, kanın damarlarda göllenmesini geçici olarak engeller ve kanın yukarı doğru akışına yardımcı olur. Ödemi, yani şişliği azaltır. İşte o anlık rahatlama hissi buradan gelir.
- Zararlı Etki: Ancak madalyonun bir de diğer yüzü var. Aynı anda suyun sıcaklığı, damar duvarlarınızı gevşetmeye ve genişletmeye devam eder.
Yani kaplıcada, birbiriyle savaşan iki zıt kuvvetin ortasında kalırsınız. Suyun basıncı bacaklarınızı sıkıştırarak anlık bir iyilik sağlarken, suyun sıcaklığı altta yatan damar genişlemesi sorununu körükler. Sudan çıktığınız anda ne olur? Faydalı olan basınç etkisi anında kaybolur, ama sıcaklığın yarattığı zararlı damar genişlemesi bir süre daha devam eder. Neticede, kârdan çok zarar etmiş olursunuz.
Peki ya “soğuk su varise iyi gelir mi?” derseniz, işte o zaman doğru yoldasınız demektir. Soğuk bir havuzda yüzmek veya bacaklara soğuk duş tutmak, hem suyun o faydalı mekanik basıncını size sunar hem de soğuğun damarları büzücü (vazokonstriktör) etkisiyle damar duvarlarını toparlar ve dolaşıma yardımcı olur. Varisleriniz için sudan faydalanmak istiyorsanız, tercihiniz kesinlikle sıcaktan değil serin veya soğuktan yana olmalı.
Günümüzde “ameliyatsız varis tedavisi” için hangi modern yöntemler var?
Neyse ki varis kaderiniz değil ve çözümsüz bir sorun hiç değil. Geçmişte kalan, hastanede yatış gerektiren, ağrılı ve uzun iyileşme süreçleri olan klasik varis ameliyatı yöntemlerinin yerini artık çok daha konforlu, etkili ve hızlı sonuç veren modern teknikler aldı. Bunlara genel olarak “kapalı varis ameliyatı” veya daha doğru bir tabirle “ameliyatsız varis tedavisi” yöntemleri diyoruz. Bu yöntemlerin amacı, soruna neden olan hastalıklı damarı içeriden kapatarak devre dışı bırakmaktır. Vücut daha sonra kan akışını sağlıklı damarlara yönlendirir.
Tedaviye başlamadan önceki ilk ve en önemli adım, bacak toplardamar sisteminizin detaylı bir yol haritasını çıkarmaktır. Bunu “Renkli Doppler Ultrason” ile yaparız. Bu ağrısız inceleme, hangi damarda, nerede ve ne kadar kaçak olduğunu bize net bir şekilde gösterir ve doğru tedavi planını yapmamızı sağlar.
Günümüzde en sık başvurduğumuz modern tedavi seçenekleri şunlardır:
- Endovenöz Lazer Ablasyon (EVLA): Lazer enerjisi kullanan bu yöntemde iğne deliğinden damar içine yerleştirilen ince bir fiber aracılığıyla, hastalıklı damar içeriden kontrollü bir şekilde ısıtılarak kapatılır. “Lazer varis tedavisi yaptıranlar” genellikle işlem sonrası konfordan ve hızlı sonuçlardan oldukça memnundur.
- Radyofrekans Ablasyon (RFA): Lazere benzer bir mantıkla çalışır ancak enerji kaynağı olarak radyofrekans dalgalarını kullanır. Yine damar içeriden ısıtılarak kalıcı olarak kapatılır.
- Köpük Skleroterapi (Köpük Tedavisi): Damar içine özel bir ilacın köpürtülerek enjekte edilmesidir. Bu köpük, damarın iç duvarını tahrip ederek kapanmasını sağlar. Özellikle lazer veya radyofrekans uygulanan ana damarın etrafındaki daha küçük, kıvrıntılı varislerin tedavisinde mükemmel bir tamamlayıcıdır.
- Yapıştırıcı (Biyouyumlu Zamk) Tedavisi: En yeni yöntemlerden biridir. Tıbbi bir yapıştırıcı, damar içine verilerek hastalıklı damarın duvarları birbirine yapıştırılır ve damar anında kapatılır.
Prof. Dr. Uğur Özkan, 1975 yılında Adana’da doğmuş ve 1998 yılında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuştur. Aynı üniversitede Radyoloji Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini tamamladıktan sonra, 2004 yılında Başkent Üniversitesi Adana Hastanesi Girişimsel Radyoloji Bölümü’nde görev almıştır. 2010 yılında doçent, 2022 yılında profesör unvanını alan Dr. Özkan, Ocak 2025 itibarıyla Özel Medline Adana Hastanesi’nde hastalarına hizmet vermektedir.
Prof. Dr. Özkan, girişimsel radyoloji alanında geniş klinik deneyime sahip olup, damar hastalıklarının tanı ve tedavisi, varis ve venöz yetmezlik, arteriyel tıkanıklıklar, venöz trombozlar ve tümörlerin ameliyatsız tedavileri (TARE, TAKE, RFA, MWA, kriyoablasyon) konularında uzmanlaşmıştır. Modern görüntüleme teknikleriyle hastalarına minimal invaziv, güvenli ve etkili çözümler sunmaktadır.
